Միքայել Մկրտչյան

1886 թվականի սեպտեմբերի 4 -ին Ապաչի առաջնորդ Գերոնիմոն հանձնվեց ԱՄՆ կառավարական զորքերին: 30 տարի շարունակ բնիկ ամերիկացի մարտիկը պայքարում էր իր ցեղը պաշտպանելու համար, սակայն 1886 -ին ապաչիները սպառվեցին, քանի որ թվով ավելի քիչ էին: Գեներալ Նելսոն Մայլզը ընդունեց Օներոնիմոնի անձնատուր լինելը ՝ նրան դարձնելով վերջին բնիկ ամերիկացի մարտիկը։

Oնորոնիմոնը ծնվել է 1829 թվականին և մեծացել ներկայիս Արիզոնայում և Մեքսիկայում: Նրա ցեղը ՝ Չիրիկահուա Ապաչները, բախվեցին ոչ բնիկ վերաբնակիչների հետ, ովքեր փորձում էին խլել իրենց երկիրը: 1858 թվականին Օներոնիմոնի ընտանիքը սպանվեց մեքսիկացիների կողմից: Վրեժ լուծելով ՝ նա հետագայում հարձակումներ ձեռնարկեց մեքսիկացի և ամերիկացի վերաբնակիչների դեմ:

1874 թվականին ԱՄՆ կառավարությունը Օներոնիմոնին և նրա ժողովրդին տեղափոխեց իրենց հողից դեպի արևելք-կենտրոնական Արիզոնա արգելավայր: Ամրագրման պայմանները սահմանափակող և խիստ էին, և Օներոնիմոնը և նրա հետևորդներից մի քանիսը փախան:

Հաջորդ տասնամյակի ընթացքում նրանք պայքարեցին դաշնային զորքերի դեմ և գրոհներ սկսեցին սպիտակների բնակավայրերի վրա: Այս ընթացքում Օներոնիմոնը և նրա կողմնակիցները մի քանի անգամ ստիպված եղան հետ մղել հարձակումները: 1885 թվականի մայիսին Օներոնիմոնը և մոտ 150 հետևորդ վերջին անգամ փախան: Նրանց հետապնդեց Մեքսիկա 5000-անոց զորք ԱՄՆ -ի կողմից:

1886 թվականի մարտին գեներալ Ջորջ Կրուկը  ստիպեց Օներոնիմոնին հանձնվել. Այնուամենայնիվ, Օներոնիմոն արագ փախավ և շարունակեց իր արշավանքները: Գեներալ Նելսոն Մայլզը (1839-1925) այնուհետև ստանձնեց Օներոնիմոնի հետապնդումը ՝ ի վերջո ստիպելով նրան հանձնվել  սեպտեմբերին Ֆորտ Բոուի մոտ ՝ Արիզոնա-Նյու Մեքսիկա սահմանին։

section 3

18. d)betwen dhe hands

19. c)that they do not live

20. c)that of fiction writer

21. d)does it leave

22.a)greater than that of

Տրիոլետ, բանաստեղծության կառուցման կայուն ձեվ, որը բաղկացած է ութ տողից։ Տրիոլետի առաջին տողը նույնուցամբ կրկնվում է չորրորդ և յոթերորդ տողերում, իսկ երկրորդ տողը՝ ությերորդ տողում։ Բնաստեղծությունը ունի ընդամանը երկու հանգ, որոնք կրկնվում են չորոսական անգամ։ Հայ գրականության մեջ բազմաթիվ տրիոլետներ է ստեղծել Վահան Տերյանը։

Այնպես օրորուն է քայլդ,

սերդ՝ ահեղ ու բորբոք․

Մաշիր հոգիս անողոք,

Այնպես օրորում է քայլդ։

Այնպես հարահրուն է փայլդ

Նայվածտ այնպես շոգ,

Այնպես օրորուն է քայլդ,

սերդ ահեղ ու բորբոք․․․

Սիմվոլիզմը՝ որպես առաջին նպատակ զգայական աշխարհը կապել հոգևոր աշխարհի հետ՝ հույզեր արտահայտող պատկերների միջոցով։ Գրական սիմվոլիզմի նախահայրը համարվում է փրանսիացի բանսատեղծ Շառլ Բոտռելը։ Սիմվոլիզմը բերեց սիմվոլներ՝ խորհրդանշաններ, որը Տերյանը օգտագործեց իր բանաստեղծություններում։ Սիմվոլիզմներում հիմնականում արտահայտվոիմ է տխու տրամադրություն, իսկ Տերյանն իր պոեզիայով դրանք ասոցացնում է տխրության կամ աշնանա հետ։ Մարդու հոգեկան աշխահարն ու ապրումները նրա բանաստեղծություններում ներկայացված է անձնավորման եղանակով։Տերյանը ստեղծել է մի շարք արժեքավոր բանաստեղծություններ, որոնցում առկա են տրամադրությունները ու պատկերավորման միջոցները։ Դրանք են՝ <<Ցնորք>>, <<Տխրություն>>, <<Հրաշք աղջիկ>> բանաստեղծությունները։ Այս բանստեղծության մեջ որպես սիմոլ ներկայացված է քնքուշ աղջիկը։

Տխրություն

Սահուն քայլերով, աննշմար, որպոս քնքուշ մութիթեվ,

Մի ստվեր անցավ ծազիկ ու կանչ մեղմիկ շոյելով,

Իրիկնաժա,իմ թփերն օրորող հովի պես թեթեվ

մի ուրու անցավ, մի գունատ աղգիկ ճերմակ շորերով․․․

 «Ձոն» 

Ո՞ր ստեղծագործությունն է հիշեցնում կրկնվող «Ընդ եղեգան փող…» արտահայտությունը։
Մովսես Խորենացու Վահագնի ծնունդը․ 

Մեկնաբանիր ամեն տունը և դրա ամփոփումը վերջին տողերով։ Ամեն տան համար բովանդակությունը բնորոշող 2-3 բառ գտիր։
Առաջին տնում խոսում է հայերի հին ու փառավոր լինելու մասին և հիշատակվում է սոսին, որպես սուրբ ծառ։
Երկրորդ տան մեջ խոսվում է պանդխտության մասին։ Կարոտի, ուրիշ աշխարհում պանդխտության մեկնաց ու հայրենիքում կարոտով ու ողբով իրենց ամուսիններին սպասող հարսների մասին։
Երրորդ տնում խոսվում է հայերի կոտորածների մասին։ Հեղինակը ասում է, որ սիրտը ցավ է ապրում տեսնելով այդ ամենը։
Չորրորդ տունը խոսում է հայրենի տան մասին։ Մոր , հոր, կարոտի մասին։ Որբ մնացած օջախի մասին։
Վերջին և հինգերորդ տներում խոսվում է պայքարի, չհանձնվելու մասին։ Մենք այլևս զոհ չենք, այլ մարտիկ ենք, պատրաստ պաշտպանելու մեզ, մեր տները, մեր Սոսյաց անտառները, մեր ընտանիքն ու մեր երկիրը։ 

Առաջին տուն-փառքեր, սոսյաց անտառ, հին հայրենիք, քուրմեր
Երկրորդ տուն-կորոտ, պանդուխտներ, տարաշխարհիկ, ողբ
Երրորդ տուն-արյուն, զոհեր, կընյուն, վերքեր
Չորրորդ տուն-որբ տուն, հայր, մայր, օջախ
Հինգրորդ տուն-պայքար, մարտիկներ, քաջ, վրեժ 

Կարդա՛ Դանիել Վարուժանի «Անդաստան» բանաստեղծությունը։ 

Գտիր բանաստեղծության մեջ այն տողերը, որոնցից երևում է, որ բանաստեղծն աշխարհին խաղաղություն է մաղթում։
Խաղաղությո՜ւն թող ըլլա…
Ո՛չ արյուններ, քրտինք հոսին
Լայն երակին մեջ ակոսին. 

Գտիր այն տողերը, որտեղ երևում է, որ բարեկեցություն է մաղթում։
Բերրիությո՜ւն թող ըլլա…
Ամեն աստղե ցող կայլակի,
Ու ամեն հասկ ձուլեոսկի.
Եվ ոչխարներն երբ սարին վրաարածանին՝
Ծիլ ու ծաղի՜կ թողըլլա 

Գտիր այն տողերը, որտեղ սեր է մաղթում։
Ու երբ թխեն հարսերըհացը բարի՝
Սիրերգությո՜ւն թող ըլլա։ 

Համացանցում տեղեկություններ գտիր եկեղեցական Անդաստան արարողության մասին։
Հնում անդաստանի արարողությունը կատարվել է եկեղեցուց դուրս։Հոգևորականները կարգը կատարել ենգյուղերում` արտերի և այգիներմեջ։ Եկեղեցական տոնացույցի համաձայն` «անդաստան ելանել» կամ «անդաստանօրհնել» նշանակում է եկեղեցու ատյանումշրջելով՝ աշխարհի չորս կողմերնօրհնել։ 

Գտիր այն բառերը, որոնք գույն են հուշում. ո՞ր գույներն են երևում Վարուժանի «Անդաստանում»։
Բանաստեղծության մեջ շատ գույներ կան, և գրեթե բոլոր գույներն էլ կան, և գույներ հուշող բառերն էլ են շատ, օրինակ՝ արյուն-կարմիր, հասկ – դեղին, մեղրը փեթակներում – ոսկեգույն, և նմանատիպ շատ ու շատ գույներ, որոնք որոշ չափով խորհդանշում են խաղաղություն, բերրիություն և սեր։ 

Տեղեկություններ գտիրԴանիելՎարուժանիմասին։
Պոլիսը երեխայի վրա ծանրտպավորություն է թողնում։ Նատեսնում է սուլթան Համիդիկազմակերպած ջարդի հետքերը։ Այդօրերի հալածյալներից էր նաև բանաստեղծիպանդուխտ հայրը, որին հարազատներըերկար ժամանակ որոնում ևվերջապես գտնում են բանտում՝շղթաների մեջ։ 

Բանտարկյալհորը նա պատմում էիրենց քաշած ծանր կյանքիմասին. տատը մահացել է, մայրը հիվանդ է ևխուլ հազում է, չորացելեն պարտեզի վարդենիները, ավերվելէ հայրական օջախը։Հայրը մի կերպ ազատվումէ բանտից ևաշխատում Պոլսի իջևանատներից մեկում։Դպրոցական արձակուրդները պատանին անց էկացնում հոր մոտ ևականատես դառնում պանդուխտների տառապալիկյանքին։ 

1915 ապրիլի 24-ին Վարուժանը գտնվել է այնմտավորականների ու հասարակական գործիչներիշարքում, որոնք ձերբակալվել ենթուրքական ոստիկանության կողմից։ Նա շատերիհետ աքսորվել է Չանղըրը, որտեղմնացել է կալանավոր։ 26 օգոստոսի 1915 թ., որպես թե տեղափոխվելով Չանղըրըից Այաշ, ճանապարհին նա դաժանորեն սպանվում է կազմակերպված դավադրությամբ՝ բանաստեղծ Ռուբեն Սևակի և երեք այլ աքսորականների հետ։ 

Առանձնացրու սիրային բանաստեղծությունները։
Ես անդարձ Ձեզ սիրել եմ,  Մորս համար գազել

Առանձնացրու կարոտ արտահայտող բանաստեղծությունները
Տաղ անձնական ,Մորս համար գազել, Հեռացումի խոսքեր,   Պատահական անցորդին։ 

Աշխարհի ու մարդու մասին, նրանց հակադրվելու մասին բանաստեղծությունները։
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն, Երգում է  ծովը, դաշտը, հովը, Կյանքը — երգի, երկնքի՜ պես անհո՜ւն 

Բանաստեղծական ո՞րն ձևն է օգտագործված առաջին 3 բանաստեղծություններում։
Տրիոլետ; 

Տեղեկություններ գտիր գազել բանաստեղծական տեսակի մասին։
Գազելը բանաստեղծության կայուն ձև է, բաղկացած մի քանի երկտող տներից, որի մեջ առաջին տան զույգ և մնացած տների երկրորդ տողերի վերջնամասերը կրկնվում են, իսկ դրանց նախորդող բառերը ներքին հանգ են կազմում։ 

Եղիշե Չարենցի գազելներից են՝ «Ծիածան», «Տաղարան», 《Մորս համար գազել》 և ուրիշներ։ 

Հայրեն, հայկական միջնադարյան ժողովրդական տաղաչափության տեսսակներից մեկը։ Բաղկացած է չորս 15 վանականի տողից, նույնահանգ։ Հարենների թեմաներն են սերը, բերկրանքը խաղաղոիթյունը։ Հայրենները գեղարվեստական բարձր հատկություններով օժտված արժեքներ են։

Նահապետ Քուչակ

Ես աչք ու ու լույս, հոգի, առանց լոյս՝ աչքն խավարի

Ես ձուկ ու դու ու ջուր, հոգի, առանց ջուր,ձուկն մեռանի

Երբ զձուկն ի ջըրեն հանեն զի այլ ջուր ձըգեն, նայ ապրի

Երբ զիս ի քեն է զատեն քան զմեռնելն այլ ճար չի լինի։

Ամեն վատ — լավ, որ մարդու էյությունից է գալիս,

Ամոն խինդ- ցավ որ մարդու բնությունից է գալից

Բախտի վրա մի բարդիր —քանզի անիվը բախտի

Քեզնից հազար անգամ խեղճ ու անճար է ավելի

Բերանն արնոտ մարդակերը էն անբան

Հազար դարում հազիվ դառավ մարդասպան

Ձեռքին արնոտ գնում է նա դեմ կամկար,

ՈՒ հեռու է մինչև մարդը իր ճանփան։

Թումանյանը այս քառյակի մեջ նկարագրել է վայրագ ցեղրեին հատկապես՝օսման թուրք ցեղատեսակներին։